رمزگشایی از جعبه سیاه رسانه ملی

آفتاب زاگرس،ولی الله شجاع پوریان نوشت:
اقدام اخیر یکی از برنامه های رسانه ملی در اهدای کفن و اطلاعیه ترحیم به میهمانان با واکنشهای زیادی در جامعه وشبکه های اجتماعی مواجه شد؛ این پیشامد از چند منظر قابل بررسی و تحلیل است:

۱. برنامه های صداوسیما در چند سال گذشته به طرز محسوسی با افت کیفیت، محتوا و مخاطب مواجه بودهاست. تحمیل رویکردهای ایدئولوژیک و انحصارگرایانه در رسانه ملی و استفاده از نیروها، عوامل و مهارت تنها بخش قلیلی از جامعه علاوه بر کماعتبار شدن رسانه ملی، بیمحتوایی آن را نیز باعث شده است، صداوسیمایی که باید امید، پویایی، نشاط و زندگی را به مخاطبانش ارزانی دارد، غالبا برنامههای عزاداری، اندوهناک، مرگمحور و ناامیدکننده را به تصویر میکشد، بدیهی است چنین موضوعاتی نیز میتواند باب سلیقه بخشهایی از جامعه باشد، اما مشکل اینجاست که رسانه ملی فقط ذائقه بخش محدودی از جامعه را در نظر میگیرد و چه بسا همان بخش قلیل نیز از دیدن چنین خلاقیتهای نوبرانهای شوکه میشوند، کما اینکه میهمانانی که از فیلتر این برنامه عبور کردهاند و همگی در دایره وفاداران رسانه ملی قرار دارند، اما باز هم چنین رویکردهایی را برنمیتابند.
۲. پرداختن به مرگ و معاد و یادآوری آن نکتهای منفی نیست، اما نحوه عمل عوامل این برنامه با انتقادی جدی مواجه است، برنامههای گفتگومحور عموما با هدف افزایش روحیه، امید و انگیزه ساخته میشوند، ورای شخص میهمان، خانواده و اطرافیان آن میهمان، بیننده برنامه خواهند بود و چه لزومی دارد پدر، مادر، برادر، خواهر، همسر و فرزندان میهمان چنین حس تلخی را تجربه کنند؟
۳. بخشی از واکنش مخاطبان به این بخش، لزوما ربطی به همین برنامه ندارد، درواقع این نارضایتی تبلوری از نارضایتی افکار عمومی از رویکردهای رسانه ملی است، رسانهای که حتی تا دو دهه پیش منبع بسیاری از سریالهای طنز، فاخر و پرمحتوا بود، امروز به آیینه دق تبدیل شده و کارکردش نشان دادن بدبختی و سیاهروزی سایر کشورها و به تصویر کشیدن مرگ و ناامیدی است. این تنفر عمومی هرگاه که خبط و خطایی از رسانه ملی سر بزند فوران خواهد کرد. محتوایی که انتشار آن در رسانههای رقیب صداوسیما بلافاصله با برچسب “سیاهنمایی” مشمول برخوردهای قضایی و امنیتی میشود.
۴. برخی از موافقان اهدای کفن مدعی شدهاند این برنامه ماههاست که با همین شیوه پخش میشود و این واکنشهای با تاخیر را عجیب می دانند! البته که تاخیر در واکنش عجیب نیست؛ واقعیت آن است که غالب همین منتقدان اصولا بیننده چنین برنامه.هایی نیستند که بخواهند در لحظه واکنشی نشان بدهند، رسانه ملی سالهاست مرجعیت خود را از دست داده و چه بسا در شرایط عادی بسیاری از مخاطبان چون اهمیت و ارزشی برای برنامههایش قائل نیستند، با تاخیر و از طریق فضای مجازی از پخش این برنامهها باخبر میشوند. خود همین نکته میتواند تلنگری برای مسئولان رسانه ملی باشد که چرا افکار عمومی با برنامههای این رسانه ارتباط بهموقع و مطلوبی برقرار نمیکنند؟
۵.برخی بر این باورند که صداوسیما میتواند این هشدارها را در مواجه با میهمانانی به خرج دهد که اثر و آثار بیشتری در زندگی و آخرت مردم ایفا میکنند، مسئولانی که سالهاست معیشت مردم را به گروگان گرفته و فاصله حرف تا عمل آنها بهگونهای است که گویی اعتقادی به معاد و قیامت ندارند؛ شایسته بود این هدیه معنوی و گرانبها، تقدیم به سیاسیونی میشد که سالهاست مقیم برنامههای مختلف صداوسیما هستند و تریبون عمومی را به تریبون یک جریان خاص تبدیل کردهاند؛ به طور حتم اگر این هدیه پیشکش چنین میهمانانی شود، مخاطبان نیز استقبال بیشتری خواهند کرد و اثربخشی آن نیز بیشتر خواهد شد.
۶. ایران امروز به امید، انگیزه، پویایی و زندگی نیاز دارد، مردم به اندازه کافی در زندگی روزمره ناامیدی، مرگ و رخوت را تجربه میکنند، هنر رسانه ملی این است که در چنین شرایطی برنامههایی بسازد که امید را به جامعه تزریق کند، واکنش شدید افکار عمومی به ماجرای اهدای کفن به میهمانان در رسانه ملی بازهم نشان داد که این رسانه به تجدیدنظر اساسی در سیاستها، رویکردها و نحوه تعامل با مردم نیاز دارد، تلنگری که البته بارها و بارها نادیده گرفته شده و همچنان هم پیشبینی میشود در بر همان پاشنه سابق بچرخد!
۷. نام این برنامه جنجالی که با عنوان “جعبه سیاه” روی آنتن میرود، خود دو طعنه بزرگ است به وضعیت رسانه ملی؛ یکی میتواند اشاره با سیاهیهای این جعبه جادویی باشد که از رنگ و شادی و سرزندگی عاری و خالی است و دیگری اینکه میتواند جعبه سیاه نظام سیاسی باشد که رمزگشایی از آن منویات مدیران نظام حکمرانی کشور برای مردم را بهتر و صریحتر نشان دهد.