نفت و عدم توسعه درشهرستان بهمئی

آفتاب زاگرس؛ شهرستان بهمئی سال‌هاست بر روی دریایی از نفت ایستاده اما در خشکیِ محرومیت دست‌وپا می‌زند. بر اساس گزارش‌های رسمی، در این شهرستان حدود ۸۵ حلقه چاه نفت وجود دارد که ۵۳ حلقه آن فعال است و روزانه حدود ۱۷۵ هزار بشکه نفت خام از دل زمین استخراج می‌شود. برخی مسئولان استانی نیز از حتی وجود بیش از ۸۰ حلقه چاه در این منطقه سخن گفته‌ و آن را دارای ظرفیت بالای سرمایه‌گذاری در بخش انرژی دانسته‌اند. این اعداد برای شهرستانی با جمعیتی کمتر از ۴۰ هزار نفر، عدد کوچکی نیست؛ روزانه ۱۷۵ هزار بشکه یعنی سالانه بیش از ۶۳ میلیون بشکه نفت از چاه‌های بهمئی استخراج می‌شود. با یک محاسبه ساده و در نظر گرفتن متوسط قیمت نفت، ارزش دلاری این حجم تولید به میلیاردها دلار در سال می‌رسد.

اما نگاهی به رقم میلیارد دلاری فروش نفت سالانه بهمئی از یک طرف و سپس نگاه به وضعیت جاده، آب، برق و اشتغال در بمئی نشان می‌دهد نفت نقشی در توسعه این شهرستان نداشته است.

مقایسه با شهرستان گچساران مسأله را روشن‌تر می‌کند. گچساران با حدود ۸۵۰ تا ۸۵۷ حلقه چاه نفت و گاز فعال و تولید روزانه بین ۵۶۰ تا ۶۰۰ هزار بشکه نفت خام، یکی از ستون‌های اصلی تولید نفت کشور است و حتی ظرفیت اسمی آن تا حدود ۶۵۰ هزار بشکه در روز گزارش شده است. این شهرستان نه‌تنها میزبان شرکت بهره‌برداری نفت و گاز و ساختار اداری و فنی گسترده صنعت نفت است، بلکه طبق اعلام‌ها حدود ۸۰۰ میلیارد تومان اعتبار آلایندگی نیز دریافت کرده است. وجود ساختار شرکتی، زیرمجموعه‌های تولیدی، پیمانکاران، خدمات فنی و ده‌ها فعالیت وابسته، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم اشتغال و گردش مالی ایجاد می‌کند. حال چرا شهرستان بهمئی با ده‌ها حلقه چاه فعال و تولید روزانه ۱۷۵ هزار بشکه، از داشتن یک ساختار رسمی و مستقل صنعت نفت در سطح شهرستان بی‌بهره باشد؟

در سال ۱۴۰۲ سید علی احمدزاده استاندار کهگیلویه و بویراحمد اعلام کرد ۱۳۳ میلیارد تومان، از محل عوارض آلایندگی نفت برای شهرستان بهمئی ابلاغ شده است. بعدها نیز اعلام شد که استان توانسته ۱۳۴ میلیارد تومان عوارض آلایندگی نفت را جذب کند. اما معلوم نیست این اعتبار دقیقاً کجا هزینه شد؟ کدام پروژه نیمه‌تمام را به سرانجام رساند؟ کدام جاده را ایمن کرد؟ کدام شبکه فرسوده آب را نوسازی کرد؟ و کدام پست برق را تکمیل کرد؟

مشکلات زیرساختی بهمئی، مجموعه‌ای درهم‌تنیده از چالش‌های مزمن است. در حوزه راه، محورهای اصلی مانند لیکک–بهبهان و لیکک–جایزان سال‌هاست درگیر ایمن‌سازی و توسعه نیمه‌تمام‌اند. پروژه چهارخطه‌سازی برخی قطعات به کندی پیش رفته و نقاط حادثه‌خیز همچنان قربانی می‌گیرد. راه‌های روستایی در بسیاری از موارد از استاندارد کافی برخوردار نیستند؛ آسفالت‌های فرسوده، نبود روشنایی مناسب، پیچ‌های خطرناک و کمبود علائم هشداردهنده، همگی بارها مورد انتقاد قرار گرفته‌اند اما تاکنون به سرانجامی نرسیده‌اند.

در حوزه آب، مشکل تنها کمبود نیست، بلکه پایداری و فرسودگی شبکه نیز مسئله‌ساز است. پروژه انتقال آب از سد کوثر به شهرستان سال‌ها به‌عنوان راه‌حل اساسی مطرح بوده و شامل خط انتقالی در حدود ۷۰ کیلومتر، ایستگاه‌های پمپاژ و مخازن ذخیره است، اما روند اجرایی آن با تأخیرهای مکرر همراه بوده است. نفت از زیر پای این مردم عبور می‌کند، اما آب پایدار برای خانه‌هایشان دغدغه روزمره‌شان است.

در حوزه برق نیز مشکلات کم‌اهمیت نیست. پروژه پست ۱۳۲ کیلوولت شهرستان که قرار بود نقش کلیدی در تقویت شبکه و کاهش نوسانات ایفا کند، سال‌ها با رکود و کندی مواجه بوده است. نوسانات و قطعی‌های مکرر برق، علاوه بر ایجاد نارضایتی عمومی، به کسب‌وکارهای کوچک و تجهیزات خانگی خسارت وارد می‌کند. در منطقه‌ای که گرمای تابستان طاقت‌فرساست، برق ضرورتی حیاتی است.

در چنین شرایطی، ایجاد یک ساختار رسمی صنعت نفت در سطح شهرستان بهمئی، یک راهبرد توسعه‌ای است. وجود یک شرکت یا دست‌کم مدیریت مستقل عملیاتی در شهرستان می‌تواند به استقرار نیروهای فنی، دفاتر مهندسی، انبارها، کارگاه‌ها و شرکت‌های پیمانکاری منجر شود. این حضور فیزیکی و اداری، اشتغال مستقیم و غیرمستقیم ایجاد می‌کند، گردش مالی را در بازار افزایش می‌دهد و امکان مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌ها را تقویت می‌کند. وقتی صنعت نفت در یک منطقه مستقر باشد، ناگزیر بخشی از خدمات، خریدها و پروژه‌های جانبی خود را از همان منطقه تأمین می‌کند و این به معنای رونق است.

روشن است که فرماندار به عنوان عالی‌ترین مدیر در شهرستان، باید در خط مقدم پیگیری حقوق مردم باشد. مدیری که می‌خواهد نماینده اراده مردم باشد، باید در جلسات استانی و ملی با صراحت و استدلال از سهم شهرستان دفاع کند و گزارش شفاف از نتایج ارائه دهد. روشن است که با بذله‌گویی و همه‌چیز را به‌شوخی‌گرفتن، مسائل هیچ شهرستانی حل نخواهد شد.

شهرستان بهمئی با جعیتی افزون بر ۵۰هزار نفر دارای سه نقطه شهری(لیکک، سراسیاب یوسفی و ممبی) است و در فاصله بیش از ۳۰۰ کیلومتری یاسوج مرکز استان واقع شده است شاخص فقر و فلاکت این شهرستان رتبه اول در سطح استان را یدک می کشد .